Παιγνιοθεραπεία & Δραματοθεραπεία (Τριγωνοποίηση)

Η έννοια της τριγωνοποίησης χρησιμοποιείται από την οικογενειακή θεραπεία προκειμένου να περιγράψει την ένταξη ενός τρίτου προσώπου σε μια συγκρουσιακή δυαδική σχέση.

Η δημιουργία των τριγώνων έγκειται στη σχέση τριών οικογενειακών μελών. Αυτή η ένταξη ενός τρίτου προσώπου — που συχνά είναι το παιδί — εξυπηρετεί τη διατήρηση των ισορροπιών με την εκτόνωση των έντονων αρνητικών φορτίσεων σε αυτό (Hoffmann, 1981). Σύμφωνα με τον Bowen (1998), το συναισθηματικό σύστημα δύο ατόμων είναι ασταθές γι’ αυτό και κάτω από την επήρεια στρες διαμορφώνεται από μόνο του σε σύστημα τριών ατόμων ή τρίγωνο. Όταν το ζευγάρι δοκιμάζεται από καυγάδες, διαφωνίες και εντάσεις και το παιδί εμπλέκεται σε αυτή τη δυναμική, τότε τριγωνοποιείται.

Παρατηρείται ότι το παιδί διαδραματίζει έναν ρυθμιστικό ρόλο στις γονεϊκές συγκρούσεις, σα να καλείται να παίξει τον ρόλο των δύο γονέων που εκείνοι πλέον δε μπορούν να παίξουν. Έτσι, στην προσπάθειά του να προστατεύσει την ενότητα της οικογένειας, λαμβάνει τη θέση του ως τρίτος πόλος στη συγκρουσιακή σχέση των γονέων.

Ένα είδος τριγωνοποίησης είναι όταν το παιδί παρουσιάζει κάποια προβληματική συμπεριφορά ή κάποιο ανησυχητικό σύμπτωμα (π.χ. πονοκέφαλοι, δυσκολίες στον ύπνο, ψυχοσωματικές ενοχλήσεις) προκειμένου να τραβήξει την προσοχή των γονέων του από τις δικές τους εντάσεις (Κουνενού, 2010; Παπαδιώτη-Αθανασίου, 2014). Το σύμπτωμα του παιδιού γίνεται μία ένδειξη ότι ολόκληρο το σύστημα της οικογένειας δυσλειτουργεί.

Είναι απαραίτητο οι γονείς να αποφεύγουν να παγιδεύουν τα παιδιά μέσα σε δυσλειτουργικά τρίγωνα και να τα απελευθερώνουν από μία τέτοιου είδους τριγωνική σχέση. Αυτό επιτυγχάνεται μέσα από τη συναισθηματική διαφοροποίηση: να γνωρίζει ο γονιός ποια συναισθήματα είναι δικά του και ποια των άλλων πλευρών (Bowen, 1998).

Το Τρίγωνο Κάρπμαν (1968): Αναφέρεται στη σχέση ανάμεσα σε 3 ρόλους — το Θύμα (που αισθάνεται ότι αδικείται και φοβάται), τον Θύτη (που ελέγχει και επικρίνει) και τον Σωτήρα (που παρεμβαίνει χωρίς να του ζητηθεί για να νιώσει επιβεβαίωση). Η επίγνωση των ρόλων αυτών μέσα στη θεραπευτική σχέση επιτρέπει την ουσιαστική, ανοιχτή και γνήσια επικοινωνία.